ผู้เขียนวิเคราะห์โครงสร้างไวยากรณ์ตามแนวทางของ The Cambridge Grammar of the English Language (CamGEL) ซึ่งเป็นหนังสืออ้างอิงที่ได้รับการยอมรับจากนักภาษาศาสตร์ว่าเป็นไวยากรณ์เชิงพรรณนาของภาษาอังกฤษร่วมสมัยที่ครอบคลุมและน่าเชื่อถือที่สุดในปัจจุบัน
หากคุณผู้อ่านยังไม่คุ้นเคยกับแนวทางการวิเคราะห์ของ CamGEL ผมแนะนำให้อ่านบทความนี้ A Short Overview of English Syntax by Rodney Huddleston
ถึงผมจะใช้กรอบทฤษฎีของ CamGEL เป็นหลักในการวิเคราะห์ แต่เป้าหมายของเว็บไซต์นี้คือให้นักเรียนได้เข้าถึงและเข้าใจไวยากรณ์ภาษาอังกฤษสมัยใหม่ ผมจึงปรับเปลี่ยนการวิเคราะห์บางจุดตามที่เห็นว่าเหมาะสม ด้วยเหตุผลหลัก 2 ข้อ ดังนี้
เพื่อความเข้าใจง่าย: เนื่องจากแนวคิดบางอย่างใน CamGEL ค่อนข้างสลับซับซ้อน บางครั้งผมจะปรับการวิเคราะห์และคำอธิบายให้ง่ายลง ซึ่งก็จะส่งผลให้ความลึกในการวิเคราะห์ลดลงไปด้วยเป็นธรรมดา
เพื่อเชื่อมโยงกับไวยากรณ์แบบดั้งเดิม: บางครั้งการวิเคราะห์ของ CamGEL มีความแตกต่างจากไวยากรณ์แบบดั้งเดิม (traditional grammar) ค่อนข้างมาก แต่ในฐานะนักเรียนภาษาอังกฤษ เรายังต้องพึ่ง dictionary เพื่อค้นหาความหมายและตรวจสอบชนิดของคำ (parts of speech) อยู่เรื่อย ๆ ซึ่ง dictionary เกือบทุกเล่มยังคงจำแนกชนิดของคำตามกรอบไวยากรณ์ดั้งเดิมอยู่ ถ้าผู้เขียนใช้ศัพท์เทคนิคตาม CamGEL เป๊ะ ๆ อาจทำให้ผู้เรียนสับสนได้ ดังนั้น ในบางกรณีผมจะเลือกใช้คำศัพท์ไวยากรณ์และคำอธิบายแบบดั้งเดิมที่ผู้เรียนคุ้นเคยมากกว่า
ในหัวข้อต่อไปนี้ ผมจะสรุปชนิดและหน้าที่ทางไวยากรณ์ (grammatical categories and functions) ที่ใช้ในการวิเคราะห์ประโยค พร้อมชี้ให้เห็นว่าการวิเคราะห์ไวยากรณ์ในเว็บไซต์นี้แตกต่างจาก CamGEL ตรงจุดไหนบ้าง โดยจะแสดงการวิเคราะห์ของ CamGEL ไว้เป็นข้อความสีน้ำตาลส้มในวงเล็บ
ชนิดของคำ (หรือที่นิยมเรียกกันว่า “parts of speech”) พร้อมตัวย่อที่ใช้บนเว็บไซต์นี้ มีดังนี้
ชนิด ตัวย่อ
noun N
↳ pronoun NPRO
(ชนิดย่อยของ noun)
verb V
↳ auxiliary verb VAUX
(ชนิดย่อยของ verb)
adjective Adj
adverb Adv
determinative D
preposition Prep
coordinating conjunction CConj
subordinating conjunction SConj
interjection Intj
infinitival marker to to
คำแปลภาษาไทย
คำนาม
↳ คำสรรพนาม
คำกริยา
↳ คำกริยาช่วย
คำคุณศัพท์
คำกริยาวิเศษณ์
คำบอกกำหนด
คำบุพบท
คำเชื่อมประสาน
คำเชื่อมประโยครอง
คำอุทาน
คำว่า to ที่นำหน้ากริยาไม่ผัน
หมายเหตุ
Determinative คือคำที่สามารถ “กำหนด” คำนามให้มีความหมายชี้เฉพาะหรือไม่ชี้เฉพาะ เช่น a(n), the, this, that, some, any, every, few นอกจากนี้ determinative ยังสามารถทำหน้าที่อื่นได้อีก แต่ขอไม่อธิบายตรงนี้นะครับ เดี๋ยวจะยาวไป
Coordinating conjunction คือคำที่ใช้เชื่อมคำ วลี หรือประโยคเข้าด้วยกัน โดยสิ่งที่นำมาเชื่อมกันนั้นมีฐานะเท่าเทียมกัน คำเชื่อมที่จัดเป็น coordinating conjunction เช่น and, or, but, nor (คำชุดนี้ CamGEL เรียกว่า “coordinator”)
Subordinating conjunction เป็นคำเชื่อมที่นำหน้าประโยครอง (subordinate clause) ซึ่งแบ่งได้เป็นสองกลุ่มใหญ่
กลุ่มที่ I : that, whether, if (“หรือไม่”) และ for (เฉพาะ for ที่นำหน้า to-infinitival clause ที่มีประธานปรากฏ)
คำกลุ่มนี้ทำหน้าที่เป็นเพียง marker of subordination กล่าวคือ ทำหน้าที่บ่งบอกสถานะการเป็นประโยครองเฉย ๆ ไม่ได้มีความหมายที่ชัดเจน
(CamGEL เรียกคำในกลุ่มนี้ว่า “subordinator”)
กลุ่มที่ II : because, although, while, unless, if (“ถ้า”), before, after, since, until, than, as และคำอื่น ๆ อีกมากมาย
คำเชื่อมในกลุ่มนี้มีความหมายชัดเจน (ใช้แสดงความสัมพันธ์ในแง่ สาเหตุ เวลา เงื่อนไข ความขัดแย้ง การเปรียบเทียบ ฯลฯ) เราจะวิเคราะห์ว่าคำในกลุ่มนี้เป็นคำหลัก (head) ของประโยครอง มีข้อควรระวังคือคำบางคำในกลุ่มนี้สามารถเป็น preposition ได้ด้วย (เมื่อมันตามด้วย noun phrase) นอกจากนี้บางคำก็สามารถเป็น adverb ได้ด้วย (เมื่อมันถูกใช้แบบโดด ๆ โดยไม่มีส่วนเติมเต็มหรือกรรมตามหลัง; ดูข้อ 4 ข้างล่าง)
(ใน CamGEL คำในกลุ่มที่ II นี้จัดเป็น preposition ในทุกกรณี)
คำพวก in, on, up, down, over, around, before, since ฯลฯ เมื่อปรากฏตามลำพังโดยไม่มีส่วนเติมเต็มหรือกรรมตามหลัง (เช่นในประโยค He came in, She looked up) เราจะถือว่ามันเป็น adverb นอกจากนี้ คำบอกสถานที่และเวลา พวก here, ashore, abroad, now, then ก็จัดว่าเป็น adverb เช่นกัน การจัดประเภทแบบนี้สอดคล้องกับหลักไวยากรณ์ดั้งเดิม (CamGEL เรียกคำพวกนี้ว่า “intransitive prepositions”)
คำว่า to ที่นำหน้ากริยาไม่ผัน (infinitival marker to) ถือเป็นคำพิเศษ ไม่เข้าพวกกับคำชนิดอื่น (ใน CamGEL คำว่า to ตัวนี้จัดเป็น subordinator)
วลี (phrase) คือกลุ่มคำตั้งแต่หนึ่งคำขึ้นไปที่ทำหน้าที่เป็นส่วนประกอบภายในโครงสร้างของประโยค โดยทั่วไปวลีจะมีคำหลักอยู่หนึ่งคำ (เรียกว่า head) และอาจมีคำอื่น ๆ มาขยายหรือเติมเต็มความหมายของคำหลักนั้น
ชนิดของวลีที่ใช้บนเว็บไซต์นี้มีดังนี้
ชนิด ตัวย่อ
noun phrase NP
verb phrase VP
adjective phrase AdjP
adverb phrase AdvP
preposition phrase PP
determinative phrase DP
nominal Nom
clause Clause
คำแปลภาษาไทย
นามวลี
กริยาวลี
คุณศัพท์วลี
กริยาวิเศษณ์วลี
บุพบทวลี
วลีบอกกำหนด
นอมินัล
ประโยค(ย่อย)
หมายเหตุ
Nominal คือหน่วยทางไวยากรณ์ที่เล็กกว่า noun phrase แต่ใหญ่กว่า noun ตัวอย่างเช่น ในวลี a nice guy:
a nice guy เป็น noun phrase
nice guy เป็น nominal
guy เป็นคำนามหลัก
Noun phrase กับ nominal อาจจะอยู่ในรูปแสดงความเป็นเจ้าของ (genitive/possessive case) ได้ ตัวอย่างเช่น
[my sister’s] boots
กรณีนี้ my sister’s เป็น genitive noun phrase (เขียนย่อเป็น NPGEN).
an [old people’s] home
กรณีนี้ old people’s เป็น genitive nominal (เขียนย่อเป็น NomGEN).
Head ของ phrase ไม่จำเป็นต้องเป็นคำคำเดียวเสมอไป ตัว phrase เองก็สามารถทำหน้าที่เป็น head ของ phrase ที่ใหญ่กว่าได้เช่นกัน
Clause ถือเป็น phrase ชนิดหนึ่ง
ประโยค/ประโยคย่อย (Clause) มีอยู่ 5 รูปแบบหลัก ๆ ดังนี้
รูปแบบประโยค
declarative
closed interrogative
open interrogative
exclamative
imperative
คำแปลภาษาไทย
รูปประโยคกล่าวประกาศ
รูปประโยคคำถามแบบปิด
รูปประโยคคำถามแบบเปิด
รูปประโยคอุทาน
รูปประโยคคำสั่ง
ตัวอย่างประโยคแต่ละรูปแบบตามลำดับ
You are strong.
Are you strong?
How strong are you?
How strong you are!
Be strong.
ตัวอย่างข้างต้นแสดง clause type ของประโยคหลัก (main clause) นอกจากนี้แล้ว ระบบ clause type ยังใช้ในการวิเคราะห์ประโยครอง (subordinate clause) ชนิด content clause ได้ด้วย (ดูหัวข้อถัดไป)
หมายเหตุ เว็บไซต์นี้ใช้คำศัพท์ภาษาไทยในเรื่องประโยค ดังนี้
sentence = ประโยค
clause = ประโยคย่อย หรือบางครั้งใช้ว่า “ประโยค” เฉย ๆ เพื่อลดความเยิ่นเย้อ
main clause = ประโยคหลัก (ที่จริงควรจะเป็น “ประโยคย่อยหลัก” แต่ก็จะเยิ่นเย้อไป)
subordinate clause = ประโยครอง (ที่จริงควรจะเป็น “ประโยคย่อยรอง” แต่ก็จะเยิ่นเย้อไป)
Finite subordinate clause คือประโยครองที่มีการแสดง tense ที่ตัวกริยา หรือเป็นประโยครองในโครงสร้าง subjunctive เว็บไซต์นี้จำแนก finite subordinate clause ออกเป็น 4 ชนิด ดังนี้
ชนิด ตัวย่อ
content clause ClauseCNT
adverbial clause ClauseADVL
relative clause ClauseREL
comparative clause ClauseCPV
คำแปลภาษาไทย
ประโยคย่อยเนื้อหา
ประโยคย่อยวิเศษณ์
ประโยคย่อยสัมพัทธ์
ประโยคย่อยเปรียบเทียบ
การจำแนกชนิดของประโยครองข้างต้นยึดตามรูป (form) ของประโยครองเป็นหลัก ไม่ได้จำแนกตามหน้าที่ (function) กล่าวคือ เราจะจำแนกชนิดของประโยครองจากคำที่นำหน้าประโยครองและจากโครงสร้างภายในของมัน สำหรับตัวอย่างประโยคที่จะแสดงต่อไปนี้ ประโยครองจะอยู่ภายในเครื่องหมายวงเล็บเหลี่ยม [ ]
Content clause มี 4 แบบ ได้แก่ declarative, closed interrogative, open interrogative และ exclamative
Declarative content clause ขึ้นต้นด้วยคำเชื่อม that (ส่วนใหญ่จะละคำว่า that ได้)
I believe [(that) you are strong].
Closed interrogative content clause ขึ้นต้นด้วย whether หรือ if (“หรือไม่”)
I doubt [if/whether you are really strong].
Open interrogative content clause ขึ้นต้นด้วยคำ/วลีที่แสดงคำถาม เช่น who, what, which one, how ฯลฯ แต่จะไม่มีการเอากริยาช่วยมาสลับวางหน้าประธานอย่างในประโยคคำถามปกติ
I don’t know [how strong you are].
Exclamative content clause ขึ้นต้นด้วย what หรือ how ที่แสดงความหมายอุทาน (“อะไรขนาดนี้”)
I can’t believe [how strong you are].
Adverbial clause คือ ประโยคย่อยที่นำโดย subordinating conjunction กลุ่มที่ II เช่น because, although, unless, before และคำอื่น ๆ (ไม่นับ than กับ as ที่ใช้นำหน้า comparative clause) ประโยคย่อยชนิดนี้มักทำหน้าที่เป็น adjunct คือขยายกริยาของประโยคหลักหรืออาจขยายประโยคหลักโดยรวมก็ได้ เช่น
I admire him [because he is so independent].
นอกจากนี้ adverbial clause ยังสามารถทำหน้าที่เป็น complement ได้ด้วย เช่น
All this fuss is [because Carol is having a bad hair day]. (ที่มา)
(คำที่เราเรียกว่า subordinating conjunction กลุ่มที่ II นี้ CamGEL จะวิเคราะห์เป็น preposition ทั้งหมด ดังนั้นถ้าใช้กรอบของ CamGEL ส่วนที่อยู่ในวงเล็บเหลี่ยมในตัวอย่างประโยคทั้งสองจะไม่ใช่ adverbial clause แต่เป็น preposition phrase)
Relative clause มี 3 แบบ ได้แก่ wh relative, that relative และ bare relative
Wh relative จะมี relative word เช่น who, whom, whose, which, where ปรากฏอยู่
The book [which I borrowed from the library] is overdue.
That relative จะขึ้นต้นด้วยคำเชื่อม that
The book [that I borrowed from the library] is overdue.
Bare relative คือ relative clause ที่ไม่มีคำเชื่อม หรือ relative word ใด ๆ ปรากฏ
The book [I borrowed from the library] is overdue.
Comparative clause คือ ประโยคย่อยที่นำโดยคำเชื่อม than หรือ as (หรือ like ในภาษาไม่เป็นทางการ) โครงสร้างของ comparative clause มีลักษณะพิเศษคือ จะมีการ “ลด” หรือ “ละ” อะไรบางอย่างออกไป ตัวอย่างเช่น
He ran faster [than I did].
(CamGEL วิเคราะห์ than กับ as เป็นคำชนิด preposition ดังนั้น CamGEL จะมองว่า comparative clause ในประโยคข้างบนคือ I did เท่านั้น โดยที่ I did ทำหน้าที่เป็น complement ของ than)
เราจำแนกชนิดของ non-finite clause ตามรูปของคำกริยา ดังนี้
Infinitival clause คือประโยคย่อยที่นำโดยกริยาไม่ผันรูป (plain form) ซึ่งจะแบ่งได้เป็นสองแบบย่อยคือ แบบมี to นำหน้า กับ แบบไม่มี to นำหน้า
Gerund-participial clause คือประโยคย่อยที่นำโดยกริยารูป gerund-participle ซึ่งก็หมายถึงกริยารูป -ing นั่นเอง
Past-participial clause คือประโยคย่อยที่นำโดยกริยารูป past participle หรือที่คนไทยนิยมเรียกว่า “กริยาช่องที่สาม” (ในที่นี้จะเรียกว่ากริยารูป -en)
ส่วน verbless clause คือประโยคย่อยที่ไม่มีกริยา
ชนิด ตัวย่อ
infinitival clause ClauseINF
gerund-participial clause Clause-ing
past-participial clause Clause-en
verbless clause ClauseVL
ตัวอย่าง (ส่วนที่เป็น subordinate clause อยู่ในวงเล็บเหลี่ยม)
He wants [to leave early].
[Watching TV all day] is boring.
[Built in 1960], the club has a very traditional feel.
[The meeting over], he resumed work on his new book.
หมายเหตุ
การวิเคราะห์ non-finite clause ในเว็บไซต์นี้โดยทั่วไปก็จะสอดคล้องกับ CamGEL แต่มีข้อแตกต่างชัด ๆ อยู่จุดหนึ่งคือ การวิเคราะห์โครงสร้างที่ตามหลังกริยาช่วย (auxiliary verb) ในกรณีส่วนใหญ่เราจะถือว่าคำกริยาช่วยมี VP (verb phrase) เป็น complement ในขณะที่ CamGEL ถือว่าคำกริยาช่วยมี non-finite clause เป็น complement ตัวอย่างเช่น ในประโยค She was [taking a shower] ส่วนที่อยู่ในวงเล็บทำหน้าที่เป็น complement ของ was เว็บไซต์นี้จะวิเคราะห์ว่าส่วนที่อยู่ในวงเล็บคือ VP ในขณะที่ CamGEL จะวิเคราะห์ว่าส่วนที่อยู่ในวงเล็บคือ non-finite clause (ที่มี VP taking a shower ทำหน้าที่เป็น predicate อยู่ข้างใน)
ในบางกรณี adverbial clause กับ comparative clause อาจปรากฏในรูป non-finite หรือ verbless ได้ (เป็นผลมาจากการลดรูป) ตัวอย่างเช่น
Gas is as safe as any other fuel [if used properly].
[While in Thailand], I learned how to cook Pad Thai.
The drug is more harmful [than previously thought].
Relative clause ก็อาจปรากฏในรูป non-finite ได้เช่นกัน แต่เราจะถือว่ากรณีนี้มีเพียง infinitival relative clause เท่านั้น (วิเคราะห์ตาม CamGEL) ตัวอย่างเช่น
You have a month [in which to lodge an appeal].
หน้าที่ทางไวยากรณ์ที่ใช้ในเว็บไซต์นี้มีดังนี้ โดยสัญลักษณ์ ↳ ใช้บ่งบอกถึงชนิดย่อย (หรือกรณีเฉพาะ)
หน้าที่ ตัวย่อ
subject Subj
predicate Pred
head Head
complement Comp
↳ predicative complement PredComp
↳ object Obj
↳ direct object Od
↳ indirect object Oi
↳ extraposed subject ExtraposedSubj
↳ extraposed object ExtraposedObj
↳ displaced subject DisplacedSubj
modifier Mod
↳ predeterminer modifier Predet
↳ peripheral modifier PeriphMod
determiner Det
nucleus Nucleus
prenucleus Prenucleus
postnucleus Postnucleus
marker Marker
coordinate Coord
supplement Supplement
vocative Vocative
คำแปลภาษาไทย
ประธาน
ภาคแสดง
ส่วนหลัก
ส่วนเติมเต็ม
↳ ส่วนเติมเต็มเพรดิเคทิฟ
↳ กรรม
↳ กรรมตรง
↳ กรรมรอง
↳ extraposed subject
↳ extraposed object
↳ displaced subject
ส่วนขยาย
↳ ส่วนขยายก่อนตัวกำหนด
↳ ส่วนขยายรอบข้าง
ตัวกำหนด
นิวเคลียส
ก่อนนิวเคลียส
หลังนิวเคลียส
ตัวบ่งชี้
coordinate
ส่วนเสริม
วลีเรียกขาน
หมายเหตุ
ในลิสต์ข้างต้น ผู้เขียนจัด subject และ predicate ไว้เป็นหน้าที่หลักเนื่องจากเป็นแนวคิดพื้นฐานในไวยากรณ์ดั้งเดิมที่คนทั่วไปคุ้นเคยกัน แต่ถ้ายึดตามกรอบทฤษฎีของ CamGEL เป๊ะ ๆ จะถือว่า
Predicate เป็นกรณีเฉพาะของ head กล่าวคือ predicate ถือเป็น head ของ clause
Subject เป็นกรณีเฉพาะของ complement ที่เรียกว่า external complement (เพราะ subject อยู่นอก VP แต่ยังถือว่าเป็น complement ในโครงสร้างประโยคอยู่)
หน้าที่ nucleus, prenucleus และ postnucleus จะเกิดในโครงสร้างประโยคที่มีการเรียงลำดับคำแตกต่างไปจากปกติ (เช่นในประโยครูปคำถาม หรือใน relative clause) ตัวอย่างเช่น ในประโยค Are you hungry?
are เป็น prenucleus
you • hungry เป็น nucleus ซึ่งมีช่องว่างหรือรูโหว่ (gap) ตรงกลาง (โดยหลักการแล้ว nucleus ถือเป็นกรณีพิเศษของ head)
อ้างอิง
Rodney Huddleston and Geoffrey K. Pullum, editors. 2002. The Cambridge Grammar of the English Language. Cambridge University Press, Cambridge, UK.
Rodney Huddleston and Geoffrey K. Pullum. 2005. A Student’s Introduction to English Grammar. Cambridge University Press, Cambridge, UK.
Rodney Huddleston, Geoffrey K. Pullum, and Brett Reynolds. 2022. A Student’s Introduction to English Grammar, 2nd edition. Cambridge University Press, Cambridge, UK.
Brett Reynolds, Nathan Schneider, and Aryaman Arora. 2025. CGELBank Annotation Manual v1.2. arXiv:2305.17347v3.